Waarden
Er zijn vier waarden waarop ik sta. Ze zijn niet politiek gemotiveerd. Ze zijn gegroeid uit hoe ik in de wereld sta, uit hoe ik de wereld ervaar. Ze vormen mijn persoonlijke kompas.
Vrijheid
Vrijheid betekent voor mij niet grenzeloosheid of losbandigheid. Het betekent zelf kunnen beslissen binnen een eigen ethisch kader. Het komt tot uiting in het niet ondergeschikt willen zijn aan anderen die menen dat ze de autoriteit hebben om mijn keuzes voor mij te maken.
Vrijheid is ook wat ik anderen gun. Mijn vrijheid staat in dienst van vrijheid voor anderen. Als mijn vrijheid die van een ander beperkt, is het geen vrijheid meer, dan is het dominantie. Mentale, fysieke of emotionele gebondenheid zijn voor mij lasten.
Verantwoordelijkheid
Verantwoordelijkheid is mijn belofte aan de mensen met wie ik omga en werk. Eenmaal verbonden, ga ik niet weg. Niet wanneer het oncomfortabel wordt. Niet wanneer het mij iets kost. Niet wanneer het contract afloopt. Dat is wat ik aan mensen toezeg, ook als ik het hen niet expliciet zeg. Verantwoordelijkheid uit zich in de vorm van loyaliteit.
Tegelijk is verantwoordelijkheid het tegenwicht voor vrijheid. Vrijheid zonder verantwoordelijkheid is willekeur. Verantwoordelijkheid zonder vrijheid is dienstbaarheid. De twee houden elkaar in spanning. Die spanning is geen probleem. Zij is wat het beide waarden tot deugden maakt in plaats van tot vrijbrieven.
Gelijkwaardigheid
Niemand is meer waard dan een ander. Niet door titel, geld, bezit, roem, afkomst, positie of achtergrond. Wie voor mij staat — de schoonmaker, de bestuurder, de stagiair, de minister — verdient dezelfde aandacht, dezelfde omgang, dezelfde behandeling. Dit is voor mij geen politieke stellingname maar een existentiële overtuiging.
Deze waarde verklaart ook mijn afkeer van narcisme en dominantie. Wie strijd of hiërarchie gebruikt om zich boven anderen te plaatsen in waarde, maakt gelijkwaardige samenwerking onmogelijk. Niet moeilijk — onmogelijk. Dat is geen oordeel. Het is een constatering. Gebaseerd op ervaring.
Aanwezigheid
Aanwezigheid is de vorm waarin de andere drie waarden in het moment zichtbaar worden. Werkelijk zijn waar ik ben. Met de mensen die er zijn. Niet met mijn telefoon. Niet met mijn volgende afspraak. Niet met mijn vorige gedachte.
Ik geloof dat aanwezigheid, door aandacht, het zeldzaamste is wat een mens een ander kan geven. Aandacht betekent dat de ander, voor zolang het samenzijn duurt, het enige is dat er werkelijk toe doet. Niet omdat dat strategisch handig is, maar omdat dat is wat een gesprek tot een gesprek maakt. Wie met mij werkt, mag van mij verwachten dat ik er ben. Niet half. Heel.