Agenderen

Hier bedenk ik niet dé oplossing. Hier wijs ik aan waar het schuurt en wat we eraan zouden kunnen doen. Agenderen begint waar analyseren is geëindigd. We weten nu waar de breuk zit en waarom. De vraag wordt: "wat gaan we er nu mee doen?" En wat moet eerst, en wat later, en wat misschien helemaal niet?

Deze fase beslaat het spectrum van bespreken, oplossingsrichtingen schetsen en beslissen. Het samen wegen van wat er staat te gebeuren als deze of die keuze wordt gemaakt. Wat zal het kosten? Wat zal het betekenen voor de mensen die ermee moeten werken? Welke keuze van toen staat nu in de weg, en is die nog te corrigeren? Welke verandering verzet zich tegen welke andere verandering?

Mijn rol verschuift in deze fase. Was ik vooral waarnemer in de eerste fase; in deze fase faciliteer ik veel meer het proces van besluitvorming. Ik breng wat ik zie naar de tafel waar wordt gekozen, met respect voor de werkelijkheid dat de keuze niet (alleen) aan mij is. Het is de organisatie, de verandering, de keuze van een ander, niet de mijne.

De drie bewegingen

Agenderen voltrekt zich in drie bewegingen. Zij sluiten op elkaar aan, maar zij zijn niet onbreekbaar lineair.

Debate

Het benoemen en boven tafel krijgen van wat besproken moet worden voordat keuzes verstandig zijn. Veel organisaties slaan deze beweging over omdat zij ongemakkelijk is. Verschillen van inzicht tussen bestuurders, tussen afdelingen, tussen wat de strategie zegt en wat de praktijk doet.

Verschillen worden niet zelden weggemoffeld om snel verder te kunnen. De prijs daarvoor wordt later betaald, wanneer "besluiten" zachtjes worden ondergraven door wie er nooit echt achter stonden.

Een goed debat is niet destructief maar generatief. Het brengt aan het licht welke aannames zwak zijn en welke randvoorwaarden tot dusver onbenoemd waren gebleven. Zonder dit licht is geen oplossingsrichting solide.

Design

Pas als er overeenstemming is bereikt over de uitkomsten van de analyse, ligt de weg vrij om oplossingsrichtingen te schetsen. Met heldere randvoorwaarden en eerlijk benoemde verschillen kunnen meerdere richtingen ontstaan. Meervoud — oplossingsrichtingen, niet de oplossing. Ik breng meerdere paden in beeld, elk met zijn eigen consequenties. Welke keuze vraagt wat van welk facet? Welke beweging op welk facet maakt welke andere beweging mogelijk, of juist onmogelijk?

Mijn rol is hier het zichtbaar maken van het landschap, niet het kiezen van het pad. Men ziet wat er te kiezen valt; de keuze blijft de keuze van de organisatie. Een goede set oplossingsrichtingen eindigt niet met een aanbeveling, maar met een helder beeld van mogelijkheden waarvan de implicaties zijn begrepen.

Decide

De fase eindigt wanneer er gekozen wordt. Niet wanneer ik kies, niet wanneer ik in een richting heb geduwd. Dit is het moment waarop een agenda van mogelijkheid een agenda van verandering wordt; een richting die gekozen is, met de ogen open, gedragen door wie haar zal moeten waarmaken.

Een besluit, een reeks beslissingen, een gekozen agenda; dat is wat deze fase onderscheidt van Analyseren. In Analyseren was er begrip; nu is er richting. Beide zijn nodig.

Wat deze fase oplevert

Een agenda. Niet de mijne, maar die van de organisatie. Een gekozen richting voor het herstel van samenhang, gewogen tegen alternatieven, gedragen door begrip van wat de keuze vraagt.

Een agenda is nog geen verandering; zij is de voorwaarde ervoor. Wat in Acteren begint, leunt op de zorgvuldigheid van wat hier is gewogen en gekozen.

← Terug naar Gedachtegoed · Vorige fase: Analyseren · Volgende fase: Acteren →