Acteren
Hier herstelt de samenhang zich — of niet. Hier begeleid ik wat moet bewegen. Acteren is de fase waarin de gekozen agenda werkelijkheid wordt. Wat in Analyseren begrepen werd en in Agenderen besloten werd, moet in Acteren door de organisatie heen bewegen totdat wat eerst nieuw was, weer als gewoon wordt gezien.
Mijn rol is in deze fase het meest begeleidend. Ik voer niet uit. Ik loop mee terwijl een ander uitvoert. Ik sta naast wie verantwoordelijk is terwijl de organisatie en haar mensen, en haar structuur, en haar processen, door de verandering bewegen.
De drie bewegingen
In deze fase wordt de samenhang werkelijk hersteld of werkelijk gebroken. Een nieuwe structuur vraagt nieuwe processen. Nieuwe processen vragen nieuwe vaardigheden. Nieuwe vaardigheden vragen om gesprekken die eerder niet werden gevoerd.
Develop
Het ontwikkelen van wat een organisatie nodig heeft om de gekozen verandering te dragen. Verandercapaciteit en veranderingsbereidheid. Afhankelijk van welke facetten het betreft, kan dit eenvoudiger of veel moeilijker zijn voor mensen. Vaardigheden kunnen sneller zijn aangeleerd dan het omarmen van een aangepaste identiteit of intentie van een organisatie.
Ontwikkelen is evenzeer mensenwerk als technisch werk. Mijn rol: ik houd de verbinding zichtbaar tussen wat wordt opgebouwd en wat in Agenderen werd gekozen. Ik merk vroeg op wanneer er drift ontstaat, wanneer de uitvoering stilletjes een ander pad neemt dan de agenda voorzag. Niet om te corrigeren, maar om te zorgen dat als er gecorrigeerd wordt, dat bewust gebeurt.
Deliver
Het moment waarop wat is opgebouwd in contact komt met de organisatie die ermee moet werken. Een aanpassing in de structuur of in de werkprocessen kan veel impact hebben op mensen die ermee moeten werken of erdoor worden geraakt. Een wijziging van de strategie of het verdienmodel kan vergevorderde implicaties hebben op hoe een organisatie functioneert.
Dit is zelden een schoon moment. Adoptie is eigen werk; zij wordt niet gegeven door goede ontwerpen alleen. Mijn rol: ik help de organisatie absorberen wat er geleverd wordt. Vertalen waar de taal nieuw is. Uitleggen waar onbegrip ontstaat. Bijstellen waar reële weerstand wijst op iets wat in Design over het hoofd werd gezien. Een goede oplevering is geen overdracht; zij is een proces van gezamenlijk eigenaar worden.
Drive
Verandering eindigt niet bij oplevering; zij eindigt, of zij eindigt niet, over de maanden die volgen. Drive is het werk van duurzaam herstel: nauwkeurig opmerken wat terugzakt naar de oude manier, benoemen wat niet landt zoals voorzien, terugkeren naar eerdere facetten wanneer een breuk zich op een onverwachte plek toont.
Duurzame verandering treedt pas op als de geplande aanpassingen of nieuwe manieren van werken niet meer als nieuw worden ervaren, maar als vanzelfsprekend. Mijn rol verschuift hier opnieuw. Ik word steeds minder zichtbaar naarmate de verandering zich verankert. Sparringpartner waar dat nodig is, beschikbaar wanneer een nieuwe vraag zich aandient, stil wanneer het werk zonder mij doorgaat.
Wat deze fase oplevert
Verandering die landt. Een organisatie waarin de vijf facetten weer in goede verhouding tot elkaar staan. Waarin wat wordt geloofd, wordt gekozen, wordt vormgegeven, stroomt en gedragen wordt, één samenhangend geheel vormen. Niet perfect, want geen organisatie is perfect. Wel coherent.
Pas wanneer wat nieuw was vanzelfsprekend is geworden — wanneer de oude manier niemand meer iets zegt en de nieuwe werkelijkheid is gaan ademen — kan ik weer een stap terugzetten. Niet weg, maar terug. Beschikbaar voor wanneer de volgende vraag zich aandient.